به حل رموز و مشكلات آن كتاب و كمتر به اظهار نظريات خود پرداخته است . در روشنى و سلاست نثر نيز بر كاشانى ترجيح دارد ، و روى هم رفته براى فهميدن خود فصوص بيشتر مورد استفاده تواند بود . به علاوه قيصرى در « مقدمهء » معروف شرح خود مطالب علمى مكتب شيخ را به صورتى منظم و مدون كرده است كه همواره مورد علاقه و استفادهء حكماى بعدى بوده است . ه . شرح جامى و نقد النصوص در شرح فصوص جامى ، كه لا اقل 150 سال بعد از شرح قيصرى نوشته شده است ، اثر گذشت زمان به وضوح مشهود است ، زيرا تمام سعى اين شرح در معنى كردن عبارات و شرح معنى كلمات و اشاره به نكات دستورى است . قونيوى و جندي هر كدام متفكرى هستند مستقل و صاحب نظر . با اينكه تابع شيخ اكبراند در مباحث نظرى ، معارف غيبى با سلاست و روانى خاصى بر قلم آنان جارى مىشود ، و نكات تازه اى كه شيخ يا اصلا متذكر نشده و يا در جاى ديگرى غير از مورد شرح بيان كرده است در كلام ايشان فراوان ديده مىشود . منتها در قونيوى بيانات مختصر و مجمل است و در جندي مفصل . كاشانى هم هنوز استقلال فكرى دارد ، و لطايف و اشاراتى تازه در گفتار او به چشم مىخورد ، ولى با اين فرق كه او بيشتر از پيشروان خود به متن اصلى كتاب مقيد است و جمله جمله دنبال شيخ پيش مىرود ، و نكات تازه و ابتكارى كمترى دارد . قيصرى نيز همين جهت را ادامه مىدهد ، منتها عبارات شيخ را بيشتر از كاشانى شرح مىدهد و كمتر به اظهار نظر و راى مستقل خود مىپردازد . اما جامى چند كلمه چند كلمه و يا كلمه كلمه پيش مىرود و از اصل مطلب تقريبا هيچ وقت دور نمىشود . قصد و غرض او در نوشتن شرح اين است كه خواننده بتواند عبارات فصوص را از نظر كلمات و دستور زبان بفهمد و كمتر به بحثهاى زمينه اى و فرعى مىپردازد و تقريبا هيچ وقت مستقلا اظهار نظر نمىكند . شك نيست كه در ميان اين شروح براى كسانى كه هنوز به تمام رموز مكتب شيخ وارد نشده‌اند بهترين « شرح » به معنى متداول اين كلمه همان شرح جامى است . هر يك از شرحهاى ديگر كم و بيش كتاب مستقلى است كه از يك سو چون در آنها